Мәжіліс депутаты Әбутәліп Мүтәлі Үкіметке жолдаған сауалында жоғары және орта білім беру жүйесіндегі өзекті мәселелерді көтеріп, білім сапасын бақылауды толық цифрландыруды ұсынды. Халық қалаулыларының айтуынша, бірқатар оқу орындарында студенттер формалды түрде тіркеліп, іс жүзінде білім алмай-ақ диплом иеленіп жатыр.
«Студенттер оқуға қабылданғандар тізімінде болғанымен, іс жүзінде сабақтарға қатыспайды немесе бағдарламаларды аяқтамайды, бірақ дипломдарын маман болып шықты деп кедергісіз алып жатыр», делінген сауалда.
Халық қалаулылары мұндай жағдайдың салдары ауыр болуы мүмкін екенін ескертті.
«Қағаз жүзінде ғана кәсіби мамандардың болашағы күмәнді. Олар еңбек нарығында сұранысқа ие болмай, кейін әлеуметтік көмекке тәуелді топқа айналуы мүмкін», деді Әбутәліп Мүтәлі.
Сонымен қатар мұндай келеңсіз тәжірибе отандық білім беру жүйесінің беделіне нұқсан келтіретіні айтылды.
«Академиялық жүйеге «хакинг» жасадық деп жүргендер бүкіл университеттер қауымдастығының имиджіне залал келтіреді», деді Әбутәліп Мүтәлі.
Мәселенің жүйелі сипаты ресми деректермен де расталып отыр. Уәкілетті орган мәліметінше, соңғы жылдары 25 университеттің 60 лицензиялық қосымшасы тоқтатылған. Бұл салада бақылауды күшейту қажеттігін айғақтайды.
Депутаттар Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың білім беру жүйесіндегі түйткілдерге қатысты айтқан сынын да еске салды. Президент кадр даярлау ісі жасанды интеллект пен жаңа технологиялардың дамуынан қалып отырғанын, оқу бағдарламалары заман талабына сай келмейтінін атап өткен.
Осыған байланысты халық қалаулылары дәстүрлі бақылау тәсілдері бүгінгі талапқа жауап бермейтінін алға тартты.
«Цифрландыру дәуірінде білім беру саласында қалам мен қағазбен жұмыс істеу ұтымсыз. Ал біздің жастарымыз осындай кемшіліктерден зардап шегуде», деді депутат.
Депутат білім сапасын арттыру үшін аралық және қорытынды емтихандарды толық цифрлық форматқа көшіруді ұсынды.
«Прокторинг пен жеке басты сәйкестендіруді пайдалану білім беру процесінің ашықтығын қамтамасыз етеді, сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін азайтады және бағалауды қолдан өзгертуге жол бермейді», деп атап өтті ол.
Сондай-ақ Әбутәліп Мүтәлі жоғары оқу орындарының әділетсіз тәжірибесіне «цифрлық тосқауыл» қою қажеттігін жеткізді. Олардың пікірінше, дәл осындай тәсіл ғана білім беру ұйымдарының жауапкершілігін арттырып, кадр даярлау сапасына бақылауды күшейте алады.
Осыған байланысты депутаттар Үкіметке бірқатар ұсыныс жолдады. Атап айтқанда, жасанды интеллект негізіндегі прокторинг, тұлғаны цифрлық сәйкестендіру және талдамалық жүйелерді міндетті түрде енгізу арқылы жоғары білімнің мемлекеттік стандарттарына өзгерістер енгізу ұсынылды. Сонымен қатар «Мемлекеттік бірыңғай прокторинг жүйесін» іске қосу қажеттігі айтылды.
Бұдан бөлек, нақты мерзімдері, жауапты тұлғалары және тиімділік көрсеткіштері айқындалған оқу процесін цифрлық бақылауға көшіру жөніндегі жол картасын әзірлеу ұсынылды.